Patrimonio cultural galego

Terras do Miño

Partida-Chegada: Outeiro de Rei
Distancia total: aprox. 110 km.

As comarcas de Lugo, A Terra Chá e Meira conforman o núcleo da Reserva da Biosfera Terras do Miño. Estas terras agochan moita historia e malia situarse en espazos xeográficos diversos, presentan moitos elementos comúns.

Algunhas formas da arquitectura tradicional, o intenso asentamento de casas fidalgas na Idade Moderna, as vías de primeira magnitude que cruzan o territorio, os singulares ecosistemas ligados ao río ou aos seus afluentes e as brañas son características compartidas por todos os concellos. Outros aspectos singulares que identifican estas terras son: a olería de Bonxe, as numerosas lagoas e as lendas que as rodean, a especial orografía da Terra Chá, as ribeiras do Miño, o Parga ou o Támoga, etc.

Esta ruta -axeitada para unha fin de semana- invita a viaxeiros e viaxeiras a achegarse ao patrimonio material e inmaterial da contorna. Comeza en Outeiro de Rei, concello inzado de casas fidalgas e sede dunha das nosas tradicións oleiras máis sinaladas, a de Bonxe. Atravesando a antiga xurisdición das Ribeiras de Lea chégase ao Castro de Viladonga: un conxunto castrexo exemplar, tanto polo seu magnífico estado de conservación como polo museo que o acompaña.

Desde Viladonga o itinerario toma a antiga ruta á costa de Ribadeo que sorteaba a Serra de Meira para chegar á vila de Meira e visitar o seu mosteiro cisterciense. Esta casa monástica desenvolveu nos séculos centrais da Idade Media un intenso esforzo para poboar e poñer en explotación moitísimas terras, ás veces en comarcas afastadas -por exemplo, na comarca de Ortigueira-.

No concello de Castro de Rei a ruta entra de cheo na Terra Chá, afundíndose na paisaxe deseñada polos programas de modernización agraria dos anos 50. O pobo do Arneiro é un exemplo vivo daquel esforzo que transformou paisaxes e formas de vida, tamén dun modelo urbanístico, cando menos, curioso. A Feira do Monte e a inmediata Lagoa de Cospeito co seu ecosistema único gardan lendas que falan de pobos mergullados...

Nesta grande chaira abundan as casas fidalgas e non tanto os castelos, pero moitos outeiros tiveron a súa torre para o control do territorio. A de Caldaloba -ou de Vilaxoán- conserva parte dos foxos e terrapléns que a protexían. A torre máis coñecida é a de Vilalba, que é o elemento patrimonial máis senlleiro da vila.

Coordenadas xeográficas para outros formatos (latitude/lonxitude):

• Inicio Outeiro de Rei: 43.101868ºN 7.611337ºW
• Castro de Ribeiras de Lea: 43.139763ºN 7.494178ºW
• Castro de Viladonga: 43.160772º N 7.387007ºW
• Mosteiro de Santa María de Meira: 43.213246ºN 7.292991ºW
• O Arneiro: 43.255268ºN 7.482376ºW
• A Feira do Monte: 43.255268ºN 7.482376ºW
• Torre de Caldaloba: 43.218078ºN 7.638245ºW
• Vilalba: 43.297667ºN 7.682083ºW

Extras:

• Baamonde: 43.173761ºN 7.757034ºW
• Ermida e capela de San Alberte: 43.171417ºN 7.794757ºW
• Poboa de Parga: 43.158385ºN 7.83823ºW
• Guitiriz: 43.182399ºN 7.89505ºW

• 

  Capela e ponte de San Alberte

  A capela e a ponte de San Alberte sitúanse no medio dunha fraga na parroquia de Sambreixo de Parga, no concello de Guitiriz. A orixe da primeira establécese no s. XIII mentres que a segunda data do s. XIV. Formando parte do conxunto aparece tamén unha fonte. Neste marco celébrase anualmente a famosa romaxe de Santo Alberte. Parece ser que neste lugar xunto á ermida houbo un hospital ao servizo dos peregrinos que se dirixían a Santiago.
• 

  Castro e Museo de Viladonga

  Pola súa monumentalidade, diversidade de estructuras construtivas e pola relevancia cualitativa e cuantitativa dos achados nel descubertos, o castro de Viladonga, un dos xacementos arqueolóxicos máis importantes de Galiza, conforma xunto co seu Museo un conxunto clave para coñecer, estudar e comprender a evolución da cultura castrexa no noroeste en época romana. Constitúe, ao mesmo tempo, un espazo ao redor do que se desenvolve un importante labor cultural, educativo, turístico, social e comunitario.
• 

  Monumento de Santa Eulalia de Bóveda

  O monumento de Santa Eulalia de Bóveda constitúe un exemplar singular en todo o occidente europeo, realizado con patróns arquitectónicos e ornamentais habituais no Mediterráneo oriental clásico. A súa robusta e orixinal fachada enriquecida con misteriosos relevos oculta unhas pinturas murais con motivos típicos da arte romana tardía que enchen de cor o interior do monumento.
• 

  Mosteiro de Santa María de Meira

  Situado nun amplo val ao pé da serra de Meira, as orixes deste mosteiro non están claras: mentres unha hipótese sostén que foi fundado no 997 baixo a orde beneditina, outra considera que foi a orde do Císter a responsábel da súa fundación no 1143. Quedan escasos restos do mosteiro orixinal, pero a igrexa abacial é un dos mellores exemplos da arquitectura románico-gótica cisterciense e chegou case intacta até os nosos días.