Patrimonio cultural galego

A Mariña Central

Partida/chegada: Mondoñedo (circular)
Distancia aproximada: 65 km.

A Mariña lucense queda separada do resto de Galicia por unha poderosa liña de montes: o Xistral, a Serra da Carba, Cordal de Neda, a serra de Lourenzá ou a de Cadeira son alturas que agochan vales fluviais que ceden paso á chaira cantábrica. Tres son os vales principais, o de Mondoñedo, o de Lourenzá e o do Río Ouro, pechados polo leste pola conca do Eo. Estes tres vales interiores e a súa zona costeira conforman a Mariña Central e son o berce do bispado de Mondoñedo; gardan unha morea de testemuños patrimoniais que reflicten non só a intensa historia deste territorio senón tamén a de todo o país.

Nos difíciles tempos que sucederon á caída do Imperio Romano, eses vales apareceron como zonas seguras arredadas dos perigos que chegaban do mar. Son eses os tempos do bispo Mailoc e os seus compañeiros bretóns, que terían chegado na primeira metade do século VI, e da fundación da sé de Britonia -de carácter inicial, segundo parece, máis étnico que xeográfico-, mencionada no Parroquial do reino suevo de Galicia. No século IX aínda chegaron novos refuxiados, como o bispo de Dumio e as súas xentes, e a sé diocesana restaurouse baixo este título -logo convertido en Mondoñedo-; daquela o territorio quedou reorganizado ao articularse arredor da autoridade episcopal.

O interior mariñán está tamén vinculado a outro persoeiro sinalado da nosa historia: o cabaleiro D. Pedro Pardo de Cela, que enseñorou o territorio en aberto desafío aos bispos e á reina. Foi axustizado na Praza Maior de Mondoñedo en 1483.

Outros acontecementos e procesos históricos deixaron a súa pegada neste territorio como o cultivo e manufactura do liño nos séculos modernos, que deu lugar ao nacemento dunha interesante tradición oral hoxe un tanto perdida, ou a emigración que baleirou pobos e aldeas pero trouxo riquezas, novos costumes e exóticas edificacións. Os testemuños están aí é só é preciso animarse a descubrilos.

Coordenadas xeográficas para outros formatos (latitude/lonxitude):

• Saída-Chegada Mondoñedo: 43.42844546ºN 7.36986984ºW
• Lourezá: 43.47132761ºN 7.29861570ºW
• Ponte Cazolga: 43.49829974ºN 7.30524813ºW
• San Martiño de Mondoñedo: 43.56130617ºN 7.30304629ºW
• Capela do Bispo Santo: 43.57201338ºN 7.28236914ºW
• Castro de Fazouro: 43.60372656ºN 7.29900856ºW
• Finca Galea: 43.53263687ºN 7.40909890ºW
• Castelo de Castro de Ouro: 43.52767705ºN 7.40890050ºW

Extras:

• Praia das Catedrais: 43.552735, -7.159159

• 

  Castro de Fazouro

  O castro de Fazouro sitúase no leste da praia de Arealonga, nunha pequena península que penetra no mar sobre unha zona acantilada. Cunha superficie de 700 metros cadrados, é o único asentamento castrexo da costa cantábrica galega escavado e que se conserva musealizado.
• 

  Catedral de Mondoñedo

  Amálgama de diferentes estilos artísticos, aínda que orixinariamente románica, a catedral basílica de Asunción destaca entre as numerosas mostras de arquitectura relixiosa e civil que posúe o centro urbano mindoniense. Sobresaen as súas pinturas murais, que configuran unha das coleccións desta natureza máis ricas que pode atoparse en Galiza, e o Museo Catedralicio Diocesano, un dos máis importantes de arte sacra de toda a península.
• 

  Conxunto histórico de Mondoñedo

  Declarada conxunto histórico-artístico, Mondoñedo é, ademais dunha das sedes episcopais galegas de maior tradición cultural, un dos núcleos históricos de maior riqueza artística do país. A catedral basílica da Asunción, co seu Museo Diocesano; o convento da Concepción; o Seminario Conciliar de Santa Catarina ou o barrio xudeu e o dos Muíños son algunhas das súas xoias máis destacadas.
• 

  Mosteiro e igrexa de San Salvador en Vilanova de Lourenzá

  Situado no fermoso val de Lourenzá, este mosteiro beneditino foi fundado no século X polo Conde Osorio Gutiérrez, coñecido popularmente como o Conde Santo. Das súas antigas edificacións non se conserva nada agás dúas pedras: unha ara do século IX e unha lauda do século XII. Até o momento da súa desamortización, a casa monástica e os seus abades, que vivían como auténticos señores feudais, determinaron a historia do lugar. A edificación actual construíuse ao longo dos séculos XVII e XVIII, atendendo á corrente arquitectónica barroca.