Patrimonio cultural galego

Da súa primeira fase, desenvolvida entre os séculos XI e XII, é a súa planta de cruz latina, o deambulatorio e tres capelas absidais centrais: a de San Salvador, a da Azucena e a de San Xoán. Despois de quedar as obras paralizadas por problemas económicos, retómanse de 1093 a 1101 coa ampliación do deambulatorio, co deseño do cruceiro de tres naves e capelas e coa execución do pórtico das praterías, obras todas do mestre Estevo, segundo algúns estudosos.

No 1109 encárgaselle a Bernardo o Mozo a organización da capela maior e do brazo principal, aínda que este último queda inconcluso e non se remata até 1168. Considérase protogótico, igual que o peche occidental, o Pórtico da Gloria e a cripta, fermosas mostras que lle debemos ao mestre Mateo e ao seu obradoiro.

Con esta armazón conságrase a catedral no 1211, pero o proceso continúa con engadidos góticos como a torre do reloxo ou da Berenguela -completada no renacemento-, o ciborio e as capelas da cabeceira.

O renacemento tamén se fai notar no edificio, con exemplos como a portada da sancristía e o claustro; a fachada do Tesouro; a escalinata do Obradoiro, de Ginés Martínez; o mecanismo que acciona o voo do botafumeiro; os púlpitos do altar maior, de Juan Bautista Celma; e, finalmente, as capelas da Concepción, Mondragón e San Fernando e mais a sancristía.

As manifestacións do estilo barroco son numerosísimas, xa que tres das súas fachadas son reformadas segundo as correntes deste estilo: a do Obradoiro, de Casas Novoa -cun esquema de gran retablo central e dúas torres-; a da Acibechería, reformada totalmente por Ferro Caaveiro e Fernández Sareal; e a do recuncho do claustro, nas Praterías.

Este estilo reflíctese interiormente en varias capelas: a maior, na que salienta o baldaquino coas columnas salomónicas; a do Pilar; a do Cristo de Burgos; e as de Santo André, Santa catarina e Santo Antón. Completan esta listaxe barroca o Pórtico da Quintana, de Domingo de Andrade; a Porta Santa, con esculturas procedentes do coro pétreo do mestre Mateo; os órganos da nave maior; e os confesionarios maiores.

Son menores as pegadas neoclásicas, pero podemos contemplalas na fachada norte, a da Acibechería -na que se practica unha nova reforma-; na capela da Comuñón; e na sala e a biblioteca capitulares, obra de Casas Novoa e Ferro Caaveiro.